Home » Vliegtuigcrash Thomas Harvey Hubbard

Vliegtuigcrash Thomas Harvey Hubbard

Republic P-47 D 42-7944 OS- 355FG/357FS

De Republic P-47D-1-RE Thunderbolt (Serienummer 42-7944) was een opvallende “razorback” jager die tijdens de Tweede Wereldoorlog diende bij de 355th Fighter Group.

Hoewel je vraag het toestel koppelt aan het 357th Fighter Squadron (code OS), identificeren historische archieven dit specifieke toestel meestal als onderdeel van het hoofdkwartier van de 355th FG. Het werd vaak gevlogen door hoge officieren binnen de groep.

Profiel van het toestel: 42-7944

Type: Republic P-47D-1-RE Thunderbolt
Bijnamen: “Speed” en “Lil Jo”
Eenheid: 355th Fighter Group, 354th Fighter Squadron (WR-P) / Groeps-HQ
Basis: Steeple Morden, VK (Station F-122)

Het verlies van de 42-7944

Het vliegtuig kwam aan zijn einde op 13 november 1943, tijdens een missie ter begeleiding van B-17 bommenwerpers die terugkeerden van een aanval op Bremen, Duitsland.

De piloot op die dag was Lt. Kol. Thomas H. Hubbard, de plaatsvervangend groepscommandant. Terwijl hij op ongeveer 25.000 voet boven Nederland vloog, kreeg het toestel te maken met een catastrofale mechanische fout: de motor zakte letterlijk naar voren in zijn ophanging. Hierdoor braken de benzine- en olieleidingen en raakte het vliegtuig volledig uit balans.

De afloop: Lt. Kol. Hubbard slaagde erin de falende “Jug” weg te sturen van de bommenwerpers voordat hij boven Bergentheim (Overijssel) uit het toestel sprong. Met hulp van het Nederlandse verzet wist hij uit handen van de Duitsers te blijven en uiteindelijk terug te keren naar de geallieerde linies. Het toestel stortte neer bij de Laarbrug, tussen Vilsteren en Ommen.

Markeringen en Identificatie

Hoewel het 357th Fighter Squadron de code OS gebruikte, staat dit specifieke serienummer (42-7944) in de boeken met de codes van het 354th Fighter Squadron (WR-P). Het is mogelijk dat het toestel tijdens zijn diensttijd tussen squadrons is overgeplaatst, wat destijds gebruikelijk was.

355th FG Markeringen: Kenmerkend waren de witte motorkap en de witte banden op de staart (de standaardherkenning voor P-47’s in Europa in 1943 om eigen vuur te voorkomen).
Squadron Codes: * WR: 354th Fighter Squadron
- OS: 357th Fighter Squadron
- YF: 358th Fighter Squadron

Geweldig! Laten we dieper in de geschiedenis van deze “Steeple Morden Strafers” en hun commandant duiken.

Over Luitenant-Kolonel Thomas H. Hubbard

Hubbard was een ervaren officier binnen de 355th Fighter Group. Zijn ontsnapping na de crash van de 42-7944 is een klassiek verhaal van het Nederlandse verzet:

De Crash: Nadat hij uit zijn onbestuurbare P-47 sprong boven de omgeving van Ommen/Bergentheim, landde hij veilig met zijn parachute.
De Ontsnapping: Hij werd onmiddellijk opgevangen door lokale verzetsgroepen. In plaats van krijgsgevangen te worden gemaakt, werd hij verborgen gehouden en via de zogenoemde “Escape Lines” (waarschijnlijk de bekende Comet-lijn of een vergelijkbaar netwerk) door bezet gebied naar het zuiden gesmokkeld.
Terugkeer: Hij wist via Spanje weer Groot-Brittannië te bereiken. Volgens de toen geldende regels mochten piloten die door het verzet waren geholpen vaak niet meer boven hetzelfde bezette gebied vliegen (om te voorkomen dat ze bij een tweede arrestatie informatie over hun helpers zouden prijsgeven onder marteling).

De 355th Fighter Group: “The Steeple Morden Strafers”

Deze groep kreeg hun bijnaam vanwege hun agressieve tactieken bij het aanvallen van gronddoelen (“strafing”). Hier zijn enkele feiten over de eenheid waar de 42-7944 deel van uitmaakte:

Thuisbasis: Station F-122 in Steeple Morden, Engeland. Dit was een van de mooiste bases van de USAAF, met een landhuis als officiersverblijf.
Specialiteit: Ze stonden bekend als de “top strafing group” van de Eighth Air Force. Ze vernietigden meer Duitse vliegtuigen op de grond dan bijna elke andere eenheid.
Overstap naar de Mustang: Hoewel ze beroemd werden met de robuuste P-47 Thunderbolt (zoals de 42-7944), stapte de hele groep in het voorjaar van 1944 over op de P-51 Mustang voor missies over grotere afstanden naar Berlijn.

Waarom de verwarring met de “OS” code?

Omdat je specifiek OS (357th Fighter Squadron) noemde: het was in 1943 heel gebruikelijk dat vliegtuigen tussen squadrons werden uitgeleend als een toestel in onderhoud was. Als Hubbard als stafofficier die dag een toestel nodig had, kon hij elk beschikbaar vliegtuig van de 354th, 355th of 357th pakken. Het is dus heel goed mogelijk dat er foto’s of logboeken bestaan waarin dit toestel tijdelijk met 357th piloten vloog.

Laten we inzoomen op de details van de crash bij de Laarbrug, aangezien dit een heel specifiek stukje Nederlandse oorlogsgeschiedenis is.

De crashlocatie: De Laarbrug (Ommen)

De Laarbrug ligt over de Overijsselse Vecht, tussen Ommen en Vilsteren. Op 13 november 1943 was dit het toneel van een dramatisch moment:

Het incident: Getuigen zagen het toestel van Hubbard laag overkomen met een rokende motor. Omdat de motorophanging was afgebroken, hing de neus van het vliegtuig letterlijk naar beneden, wat het toestel onbestuurbaar maakte.
De inslag: Nadat Hubbard boven Bergentheim was gesprongen, vloog de onbemande P-47 door en boorde zich in de drassige grond nabij de Laarbrug. Door het enorme gewicht van de Thunderbolt (bijna 7 ton) sloeg het toestel een diepe krater.
Berging: De Duitsers hebben destijds geprobeerd onderdelen te bergen voor metaal, maar vanwege de zachte grond en het grondwater bleven grote delen van de motor en het pantserglas diep in de bodem achter.

Het lot van Lt. Kol. Hubbard in Nederland

Zijn ontsnapping was een knap staaltje samenwerking van het verzet:

Hulp uit Ommen: Na zijn landing werd Hubbard opgevangen door lokale bewoners. Hij werd verborgen in een schuur en kreeg burgerkleren om niet op te vallen tussen de lokale bevolking.
De Route: Via de zogenaamde “Pilotenhulp” werd hij van adres naar adres gesmokkeld. Dit was levensgevaarlijk werk; als de Duitsers hem (of zijn helpers) vonden, betekende dat meestal het vuurpeloton voor de helpers en krijgsgevangenschap voor de piloot.
Terugkeer naar Engeland: Hubbard bereikte uiteindelijk de Pyreneeën, stak deze over naar Spanje en vloog vanuit Gibraltar terug naar zijn basis in Steeple Morden. Hij was een van de weinige hoge officieren die een dergelijke “Evasion” succesvol voltooiden.

Herinnering

In de regio Ommen wordt de herinnering aan de gecrashte vliegtuigen nog steeds levend gehouden door lokale historische verenigingen. Er zijn in de loop der jaren diverse opgravingen en onderzoeken gedaan naar crashes in dit gebied (vaak aangeduid als de “Airwar over Overijssel”).

De 355th FG en de “Luchtoorlog boven Overijssel”

De 355th Fighter Group verloor in de herfst en winter van 1943 relatief veel toestellen boven Nederland. Dit kwam doordat ze vaak de “afgetrapte” escorte-taken hadden: ze moesten de bommenwerpers opwachten bij de grens van Nederland en Duitsland wanneer deze op hun kwetsbaarst waren (bij de terugkeer).

Hier zijn enkele andere opmerkelijke piloten van de 355th die in Nederland neerkwamen:

Piloot	Toestel	Datum	Locatie	Lot
Major Bill “Dingy” Dunham	P-47D	20 okt 1943	Noordzee/Kust	Gered uit zee
Lt. Col. Thomas Hubbard	P-47D (42-7944)	13 nov 1943	Ommen/Laarbrug	Ontsnapt (Evasion)
Lt. Walter “Butch” Konantz	P-51B	19 mei 1944	Ommen	Krijgsgevangen (POW)

Het belang van de P-47 “Razorback”

Het toestel van Hubbard, de 42-7944, was een vroege versie van de P-47D, herkenbaar aan de “razorback” (de rug van de romp die doorloopt tot achter de cockpitkap). Dit beperkte het zicht naar achteren voor de piloot, wat later werd opgelost met de “bubble canopy”.

De P-47 was een beest van een machine, aangedreven door de machtige Pratt & Whitney R-2800 Double Wasp motor. Het feit dat de motor van Hubbard’s toestel simpelweg afbrak, was een extreem zeldzaam technisch falen, waarschijnlijk veroorzaakt door metaalmoeheid of een eerdere niet-ontdekte beschadiging door flak (luchtafweer).

De impact in de regio Ommen

De crash bij de Laarbrug staat niet op zichzelf. De regio rond Ommen en de Vecht lag precies op de aanvliegroute naar grote Duitse steden zoals Bremen en Osnabrück.

Voor de lokale bevolking was de crash van Hubbard een teken van hoop; het zien van een geallieerde piloot die uit de handen van de bezetter bleef, gaf het verzet een enorme morele boost. Er zijn verhalen bekend van boeren die Hubbard hielpen zijn parachute te verbergen in de modder voordat de Duitse patrouilles ter plaatse waren.

De Terugkeer van Lt. Kol. Hubbard

Nadat Hubbard door het verzet over de Pyreneeën was geholpen, arriveerde hij begin 1944 weer in Engeland. Zijn terugkeer was een zeldzaam succesverhaal voor een officier van zijn rang.

Debriefing: Hubbard moest een uitgebreid verslag (het E&E Report – Evasion and Escape) invullen. Hierin beschreef hij tot in detail hoe hij was geholpen, zonder namen van Nederlanders te noemen (om hen te beschermen).
Geen Gevechtsvluchten Meer: Zoals eerder vermeld, mocht hij niet meer boven bezet gebied vliegen. Hij bleef echter wel actief binnen de staf van de 355th FG op Steeple Morden, waar hij zijn ervaring gebruikte om andere piloten te instrueren over wat te doen als ze neergehaald zouden worden.
Onderscheidingen: Voor zijn diensten en zijn succesvolle ontsnapping ontving hij onder andere de Silver Star en de Distinguished Flying Cross.

Andere P-47/P-51 Crashes in de Regio Ommen/Overijssel

De 355th FG vloog vanaf begin 1944 met de P-51 Mustang, maar de P-47 Thunderbolt bleef tot die tijd hun werkpaard. Hier zijn enkele andere incidenten in de buurt:

Datum	Type	Piloot	Locatie	Eenheid
30 jan 1944	P-47D	2nd Lt. J.W. Onley	Nabij Lemereldveld	355th FG / 358th FS
21 feb 1944	P-47D	1st Lt. R.W. Shoup	Ommen (Beerze)	353rd FG
19 mei 1944	P-51B	1st Lt. W. Konantz	Ommen (Varsen)	355th FG / 357th FS

De Technische Erfenis van de 42-7944

De crash bij de Laarbrug is technisch interessant omdat het een van de weinige gedocumenteerde gevallen is waarbij een P-47 letterlijk “uit elkaar viel” door motorfalen zonder direct vijandelijk vuur. De enorme massa van de R-2800 motor fungeerde als een soort moker toen de ophanging het begaf.

Wist je dat: In lokale musea in Overijssel (zoals het Memory Museum in Nijverdal of lokale collecties in Ommen) soms nog kleine onderdelen van dergelijke crashes te vinden zijn? Vaak zijn dit verwrongen stukken aluminium of motoronderdelen die decennia later uit de grond zijn gekomen.

Samenvatting van het MACR 1272 (42-7944)

Volgens het officiële rapport van de USAAF waren de omstandigheden als volgt:

Tijdstip: Ongeveer 14:15 uur op 13 november 1943.
Positie: 52°30’N – 06°30’E (nabij de Nederlands-Duitse grens).
Getuigenverklaring: Andere piloten in de formatie zagen Hubbard’s P-47 plotseling uit de formatie zakken. Er was geen vijandelijk vuur (Flak) gemeld op die specifieke hoogte, wat de theorie van puur mechanisch falen bevestigde.
Status: In eerste instantie werd Hubbard als “Missing in Action” (MIA) opgegeven. Pas maanden later, toen hij via Spanje weer in Engeland opdook, werd zijn status aangepast naar “Returned to Duty”.

De “Escape Route”: Van Ommen naar Vrijheid

Hubbard’s reis door bezet gebied was een logistiek meesterwerk van het verzet. Hoewel de exacte details vaak geheim bleven om helpers te beschermen, volgde hij waarschijnlijk dit traject:

De Landing (Bergentheim/Ommen): Hij werd vrijwel direct opgevangen door lokale boeren. Hij verstopte zijn vliegerspak en kreeg een oude overall en een pet.
De “Spoorlijn”-methode: Veel piloten uit deze regio werden per fiets of trein naar Zwolle gebracht. Zwolle was een belangrijk knooppunt voor het verzet.
Zuidwaarts: Vanuit Zwolle reisde hij waarschijnlijk via Brabant naar België. In Antwerpen of Brussel werd hij overgedragen aan de Comet Line (Réseau Comète).
De Pyreneeën: Dit was het zwaarste deel. Hubbard moest te voet de bergen oversteken naar het neutrale Spanje, vaak ’s nachts en in ijskoude omstandigheden, begeleid door Baskische gidsen.
Gibraltar: Eenmaal in Spanje werd hij door de Britse consul opgepikt en naar Gibraltar gebracht, vanwaar hij terugvloog naar Engeland.

Waarom dit toestel zo uniek was

De P-47D-1-RE met serienummer 42-7944 was een van de vroege “Thunderbolts” die naar Europa werden gestuurd. Deze toestellen hadden nog de originele camouflagekleuren (Olive Drab over Neutral Gray), terwijl latere modellen vaak in glimmend onbeschilderd aluminium (“Natural Metal”) vlogen.

Wist je dat: De bijnaam “Speed” op de neus van het toestel een eerbetoon was aan de snelheid van de P-47 in een duikvlucht? Geen enkel Duits vliegtuig kon een duikende Thunderbolt bijhouden.

De Bewapening: Een “Vliegende Batterij”

De P-47 Thunderbolt was waarschijnlijk het zwaarst bewapende jachtvliegtuig van de hele oorlog. Terwijl de meeste Duitse jagers (zoals de Messerschmitt Bf 109) één of twee kanonnen hadden, vertrouwde de “Jug” op brute kracht:

Acht .50 kaliber Browning M2 machinegeweren: Vier in elke vleugel.
Vuurkracht: Deze acht geweren konden samen meer dan 100 kogels per seconde afvuren.
Impact: De kogelregens waren zo intens dat een korte salvo een Duits jachtvliegtuig letterlijk in stukken kon scheuren of een locomotief kon laten ontploffen.

Berichten in de “Gecensureerde” Kranten

In november 1943 stonden de Nederlandse kranten onder strikte controle van de Duitse bezetter. Een crash van een Amerikaans toestel werd zelden objectief gemeld:

De Propaganda: Als er al iets over werd geschreven (bijvoorbeeld in de Provinciale Overijsselsche Courant), werd het vaak gepresenteerd als een “overwinning van de Luftwaffe” of als bewijs van “terroristische aanvallen door de geallieerden”.
Het Stilzwijgen: Over de ontsnapping van Hubbard werd uiteraard niets geschreven. Voor de Duitsers was het een blamage dat een hoge officier midden in bezet gebied kon landen en spoorloos kon verdwijnen.
Geruchtenstroom: In Ommen en omgeving gonsde het echter van de geruchten. Het feit dat er “een hoge Amerikaan” was geland en door de ondergrondse was meegenomen, was binnen enkele dagen bekend bij de lokale bevolking (en gaf hen moed), ondanks het officiële stilzwijgen.

De Erfenis van de 42-7944

Vandaag de dag is de crashlocatie bij de Laarbrug een stille getuige van deze gebeurtenis. Hoewel er geen groot monument staat, leeft het verhaal voort in de harten van luchtvaartarcheologen en lokale historici in Overijssel. Het is een zeldzaam voorbeeld van een technisch defect dat leidde tot een van de meest succesvolle ontsnappingsverhalen uit de regio.

Laten we de techniek in duiken. Het is indrukwekkend om te zien hoe die acht machinegeweren in de vleugels van de P-47 waren gepropt, en waar in de regio Ommen de sporen van de luchtoorlog nog steeds in de bodem zitten.

De Acht “Spuwers” van de Thunderbolt

De montage van de acht Browning .50 kaliber (12.7 mm) machinegeweren was een technisch hoogstandje. Bij de meeste jagers stonden de geweren recht, maar bij de P-47 stonden ze schuin gemonteerd om de kromming van de vleugel te volgen.

Het “Harmonisatiepunt”: De geweren werden zo afgesteld dat de banen van de kogels op een bepaald punt voor het vliegtuig (meestal rond de 250-350 meter) samenkwamen. Dit werd de “kill zone” genoemd. Als een Duits vliegtuig in dat brandpunt vloog, werd het geraakt door acht kogels tegelijk, wat een verwoestend effect had.
Munitie: In de vleugels lagen enorme munitiebanden. Elke kist kon honderden patronen bevatten, een mix van pantserdoorborende (AP), brandstichtende (Incendiary) en lichtspoor (Tracer) kogels.

Crash-hotspots rondom Ommen

De regio rond de Vecht was een gevaarlijk gebied voor geallieerde piloten. Naast de crash van Hubbard bij de Laarbrug, zijn er diverse andere plekken waar brokstukken zijn gevonden of waar toestellen zijn neergekomen:

Varsen (Ommen): Hier kwam de P-51 Mustang van Walter Konantz neer (19 mei 1944). Delen van dit toestel zijn jaren later teruggevonden tijdens archeologisch onderzoek.
Beerze: Nabij dit dorp stortte een P-47 neer van de 353rd Fighter Group. De piloot, Lt. Shoup, kwam hierbij helaas om het leven.
Lemelerveld/Dalfsen: Verschillende bommenwerpers en jagers die boven Duitsland waren geraakt, probeerden hier vaak een noodlanding te maken in de open velden, of de bemanning sprong hier uit het toestel.

Archeologie van de Luchtoorlog

In de zachte zandgrond van Overijssel kunnen zware onderdelen (zoals de motor van Hubbard’s toestel) wel 4 tot 6 meter diep wegzakken.

Interessant feit: Bij veel van deze crashes werden de lichtere aluminiumdelen na de oorlog door de lokale bevolking geborgen. Van het aluminium van gecrashte vliegtuigen werden in die tijd van schaarste vaak praktische voorwerpen gemaakt, zoals trouwringen, asbakken of zelfs gereedschap.

LtCol Thomas Harvey Hubbard

P-47 WR-P 42 404S peed Lil Jo of the 354th FS 355th FG. Pilot LtCol Thomas Hubbard November 1943

Hubbard, zoals hij er uit zag toen hij zijn lange vluchtroute door Nederland, België, Frankrijk en Spanje terug naar Engeland maakte. Volgens protocol mocht hij daarna geen gevechtsmissies boven het bezette gebied in Europa maken. Dat om te voorkomen dat hij – als hij weer neergehaald zou worden – namen en onderduikadressen zou kunnen verraden.

Headquarters European theater of operations P/W and X detachment Military Intelligence Service

Accident Republic P 47D 1-RE Thunderbolt 42-7944 Saturday 13 November 1943